KARTA
PRAW PACJENTA
podstawowe
unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej
- Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz.U. Nr
78, poz. 483), określone
w ustawach:
- z dnia 30
sierpnia 1991 r. o zakładach opieki
zdrowotnej (Dz.U. Nr 91,
poz. 408 , z 1992 r. Nr 62, poz. 315, z 1994 r. Nr 121, poz. 591, z
1995 r. Nr 138, poz. 682, z 1996 r. Nr 24, poz. 110,
z 1997 r. Nr 104, poz. 661, Nr 121, poz. 769 i Nr 158, poz. 1041 oraz z
1998 r. Nr 106, poz. 668
i Nr 117, poz. 756),
- z dnia 19
sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia
psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535, z 1997 r.
Nr 88, poz. 554 i Nr 113, poz. 731,
- z dnia 26
października 1995 r. o pobieraniu i
przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów
(Dz.U. Nr 138, poz. 682),
- z dnia 5
lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki
i położnej (Dz.U. Nr 91, poz. 410 oraz z 1998 r.
Nr 106, poz. 668),
-
z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie
lekarza
(Dz.U. Nr 28, poz. 28 i Nr 88, poz. 554 oraz z 1998 r. Nr 106,
poz.
668).
I. Prawa
pacjenta wynikające
z bezpośredniego
stosowania przepisów Konstytucji
1. Każdy ma prawo do
ochrony zdrowia - art. 68 ust. 1.
2. Każdy obywatel ma prawo do równego dostępu do
świadczeń opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na warunkach i w
zakresie określonych w ustawie - art. 68 ust. 2.
II.
Prawa pacjenta w zakładzie opieki zdrowotnej,
o których stanowi ustawa o zakładach opieki zdrowotnej z 1991 r.
1.
Pacjent zgłaszający się do zakładu opieki zdrowotnej ma prawo do
natychmiastowego udzielenia mu świadczeń zdrowotnych ze względu na
zagrożenie życia lub zdrowia, niezależnie od okoliczności - art. 7.
2.
Pacjent w zakładzie opieki zdrowotnej ma prawo do:
1) świadczeń zdrowotnych odpowiadających
wymaganiom wiedzy
medycznej, a w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia
odpowiednich świadczeń - do korzystania z rzetelnej, opartej na
kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do
świadczeń - art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1, pkt 1 i art. 26,
2) udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez osoby uprawnione do ich
udzielania,
w pomieszczeniach i przy zastosowaniu urządzeń odpowiadających
określonym wymaganiom fachowym i sanitarnym - art. 9 ust. 1 i art. 10,
3) informacji o swoim stanie zdrowia - art. 19 ust. 1 pkt 2,
4) wyrażenia zgody albo odmowy na udzielenie mu określonych świadczeń
zdrowotnych, po uzyskaniu odpowiedniej informacji - art. 19 ust. 1 pkt
3,
5) intymności i poszanowania godności w czasie udzielania świadczeń
zdrowotnych - art. 19 ust. 1 pkt 4,
6) udostępniania mu dokumentacji medycznej lub wskazania innej osoby,
której dokumentacja ta może być udostępniana - art. 18 ust. 3 pkt 1,
7) zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej
dotyczącej jego osoby - art. 18 ust. 2,
8) dostępu do informacji o prawach pacjenta - art. 19 ust. 6.
a ponadto, w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób
wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych np. w
szpitalu, sanatorium, zakładzie leczniczo-opiekuńczym, pacjent przyjęty
do tego zakładu ma prawo do:
1) zapewnienia mu:
a) środków farmaceutycznych i materiałów
medycznych - art. 20 ust. 1
pkt 2 i art. 26,
b) pomieszczenia i wyżywienia odpowiedniego do stanu zdrowia - art. 20
ust. 1 pkt 3 i art. 26,
c) opieki duszpasterskiej - art. 19 ust. 3 pkt 3,
2) dodatkowej opieki pielęgnacyjnej
sprawowanej przez osobę bliską lub
inną osobę wskazaną przez siebie - art. 19 ust. 3 pkt 1,
3) kontaktu osobistego , telefonicznego lub korespondencyjnego z
osobami z zewnątrz - art. 19 ust. 3 pkt 2,
4) wskazania osoby lub instytucji, którą zakład opieki zdrowotnej
obowiązany jest powiadomić
o pogorszeniu się stanu zdrowia pacjenta powodującego zagrożenie życia
albo w razie jego śmierci - art. 20 ust. 2 i art. 26,
5) wyrażenia zgody albo odmowy na umieszczenie go w tym zakładzie
opieki zdrowotnej - art. 21 ust. 1 i art. 26,
6) wypisania z zakładu opieki zdrowotnej na własne żądanie i uzyskania
od lekarza informacji o możliwych następstwach zaprzestania leczenia w
tym zakładzie - art. 22 ust. 1 i 3 oraz art. 26,
7) udzielenia mu niezbędnej pomocy i przewiezienia go do innego
szpitala, w sytuacji gdy pomimo decyzji uprawnionego lekarza o
potrzebie niezwłocznego przyjęcia do szpitala nie może być do tego
szpitala przyjęty - art. 21
3.
Pacjent
ma prawo do świadczeń zdrowotnych pogotowia ratunkowego w
razie wypadku, urazu, porodu, nagłego zachorowania lub nagłego
pogorszenia stanu zdrowia powodującego zagrożenie życia - art. 28.
III. Prawa
pacjenta określone w ustawie
o zawodzie
lekarza z 1996 roku.
Pacjent ma prawo do:
1. udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez
lekarza, zgodnie ze
wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi lekarzowi metodami i
środkami zapobiegania, rozpoznawania leczenia chorób, zgodnie z
zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością - art. 4,
2. uzyskania od lekarza pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy
zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty
życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia,
oraz w innych przypadkach nie cierpiących zwłoki --art. 30,
3. uzyskania od lekarza przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia,
rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych,
leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania
albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu - art. 31 ust. 1,
4. zażądania od lekarza informacji o swoim stanie zdrowia i o rokowaniu
wówczas, gdy sądzi, że lekarz ogranicza mu informację z uwagi na jego
dobro - art. 31 ust. 4,
5. decydowania o osobach, którym lekarz może udzielać informacji, o
których mowa w pkt 3 - art. 31 ust. 2,
6. wyrażenia żądania aby lekarz nie udzielał mu informacji, o których
mowa w pkt 3 - art. 31 ust. 3,
7. niewyrażenia zgody na przeprowadzenie przez lekarza badania lub
udzielenia mu innego świadczenia zdrowotnego - art. 32 ust. 1,
8. wyrażenia zgody albo odmowy na wykonanie mu zabiegu operacyjnego
albo zastosowania wobec niego metody leczenia lub diagnostyki
stwarzającej podwyższone ryzyko; w celu podjęcia przez pacjenta decyzji
lekarz musi udzielić mu informacji, o której mowa w pkt 3 - art. 34
ust. 1 i 2,
9. uzyskania od lekarza informacji jeżeli w trakcie wykonywania
zabiegu, bądź stosowania określonej metody leczenia lub diagnostyki, w
związku z wystąpieniem okoliczności stanowiących zagrożenie dla życia
lub zdrowia pacjenta, lekarz dokonał zmian w ich zakresie - art. 35
ust. 2,
10. poszanowania przez lekarza jego intymności i godności osobistej -
art. 36 ust. 1,
11. wyrażania zgody albo odmowy na uczestniczenie przy udzielaniu mu
świadczeń zdrowotnych osób innych niż personel medyczny niezbędny ze
względu na rodzaj świadczeń - art. 36 ust. 1 i 2,
12. wnioskowania do lekarza o zasięgnięcie przez niego opinii
właściwego lekarza specjalisty lub zorganizowania konsylium lekarskiego
- art. 37,
13. dostatecznie wcześniejszego uprzedzenia go przez lekarza o zamiarze
odstąpienia od jego leczenia i wskazania mu realnych możliwości
uzyskania określonego świadczenia zdrowotnego u innego lekarza lub w
zakładzie opieki zdrowotnej - art. 38 ust, 2,
14. zachowania w tajemnicy informacji związanych z nim a uzyskanych
przez lekarza w związku z wykonywaniem zawodu - art. 40 ust, 1,
15. uzyskania od lekarza informacji o niekorzystnych dla niego
skutkach, w przypadku wyrażenia zgody na ujawnienie dotyczących go
informacji, będących w posiadaniu lekarza - art. 40 ust. 2 pkt 4,
16. wyrażania zgody lub odmowy na podawanie przez lekarza do publicznej
wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta - art. 40 ust.
4,
a
ponadto
pacjent, który ma być poddany eksperymentowi medycznemu ma
prawo do:
1. wyrażenia zgody lub odmowy na udział w
eksperymencie medycznym
po uprzednim poinformowaniu go przez lekarza o celach, sposobach i
warunkach przeprowadzenia eksperymentu, spodziewanych korzyściach
leczniczych lub poznawczych, ryzyku oraz o możliwościach cofnięcia
zgody i odstąpienia od udziału w eksperymencie w każdym jego stadium -
art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 1,
2. poinformowania go przez lekarza o niebezpieczeństwie dla zdrowia i
życia jakie może spowodować natychmiastowe przerwanie eksperymentu -
art. 24 ust. 2,
3. cofnięcia zgody na eksperyment medyczny w każdym stadium
eksperymentu - art. 27 ust. 1,
IV. Prawa
pacjenta określone w ustawie
o zawodzie
pielęgniarki i położnej z 1996 r.
Pacjent ma prawo do:
1.
udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarkę, położną,
posiadającą prawo wykonywania zawodu, zgodnie z aktualną wiedzą
medyczną, dostępnymi jej metodami i środkami, zgodnie z zasadami etyki
zawodowej oraz ze szczególną starannością - art. 18,
2.
udzielenia mu pomocy przez pielęgniarkę, położną, zgodnie z
posiadanymi przez nią kwalifikacjami, w każdym przypadku
niebezpieczeństwa utraty przez niego życia lub poważnego uszczerbku na
jego zdrowiu - art. 19,
3. uzyskania
od pielęgniarki, położnej informacji o jego prawach - art.
20 ust. 1,
4. uzyskania
od pielęgniarki, położnej informacji o swoim stanie
zdrowia, w zakresie związanym ze sprawowaną przez pielęgniarkę,
położną, opieką pielęgnacyjną - art. 20 ust. 2,
5.
zachowania w tajemnicy informacji związanych z nim, a uzyskanych
przez pielęgniarkę, położną w związku z wykonywaniem zawodu - art. 21
ust. 1,
6. wyrażania
zgody lub odmowy na podawanie przez pielęgniarkę, położną
do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta
- art. 21 ust. 4.
V. Prawa
pacjenta określone w ustawie
o ochronie
zdrowia psychicznego z 1994 r.
Pacjent z zaburzeniami psychicznymi, chory
psychicznie lub upośledzony
umysłowo ma prawo do:
1. bezpłatnych świadczeń zdrowotnych udzielanych mu przez publiczne
zakłady psychiatrycznej opieki zdrowotnej - art. 10 ust. 1,
2. bezpłatnych leków i artykułów sanitarnych oraz pomieszczenia i
wyżywienia, jeżeli przebywa w szpitalu psychiatrycznym będącym
publicznym zakładem opieki zdrowotnej - art. 10 ust. 2,
3. zapewnienia mu rodzaju metod postępowania leczniczego właściwych nie
tylko z uwagi na cele zdrowotne, ale także ze względu na interesy oraz
inne jego dobro osobiste i dążenie do jego poprawy zdrowia w sposób
najmniej dla pacjenta uciążliwy - art. 12,
4. porozumiewania się bez ograniczeń z rodziną i innymi osobami, w
przypadku gdy przebywa w szpitalu psychiatrycznym albo w domu pomocy
społecznej - art. 13,
5. wystąpienia o okresowe przebywanie poza szpitalem bez wypisywania go
z zakładu - art. 14,
6. uprzedzenia go o zamiarze zastosowania wobec niego przymusu
bezpośredniego; dopuszczenie zastosowania tego środka wobec pacjenta
musi wynikać z ustawy - art. 18,
7. uprzedzenia o zamiarze przeprowadzenia badania psychiatrycznego bez
jego zgody oraz podania przyczyn takiej decyzji; badanie takie może być
przeprowadzone, jeżeli zachowanie pacjenta wskazuje na to, że z powodu
zaburzeń psychicznych może zagrażać bezpośrednio własnemu życiu albo
życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolny do zaspokojenia
podstawowych potrzeb życiowych - art. 21 ust. 1 i 2,
8. wyrażenia zgody lub odmowy na przyjęcie do szpitala
psychiatrycznego, z wyłączeniem sytuacji, gdy przepisy ustawy
dopuszczają przyjęcie do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta -
art. 22 ust. 1 i art. 23, 24 oraz 29,
9. poinformowania i wyjaśnienia mu przez lekarza przyczyny przyjęcia do
szpitala psychiatrycznego w sytuacji, gdy nie wyraził na to zgody oraz
uzyskania informacji o przysługujących mu w tej sytuacji prawach - art.
23 ust. 3,
10. cofnięcia uprzednio wyrażonej zgody na przyjęcie do szpitala
psychiatrycznego - art. 28,
11. niezbędnych czynności leczniczych mających na celu usunięcie
przyczyny przyjęcia go do szpitala bez jego zgody i zapoznania go z
planowanym postępowaniem leczniczym - art. 33 ust. 1 i 2,
12. wypisania ze szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywa w nim bez
wyrażenia przez siebie zgody, jeżeli ustały przyczyny jego przyjęcia i
pobytu w szpitalu psychiatrycznym bez takiej zgody - art. 35 ust. 1,
13. pozostania w szpitalu w sytuacji, o której mowa w pkt 17, za swoją
później wyrażoną zgodą, jeżeli w ocenie lekarza, jego dalszy pobyt w
tym szpitalu jest celowy - art. 35 ust. 2,
14. złożenia, w dowolnej formie, wniosku o nakazania wypisania go ze
szpitala psychiatrycznego - art. 36 ust. 1,
15. wystąpienia do sądu opiekuńczego o nakazanie wypisania ze szpitala
psychiatrycznego, po uzyskania odmowy wypisania ze szpitala na wniosek,
o którym mowa w pkt 19 - art. 36 ust. 3,
16. informacji o terminie i sposobie złożenia wniosku do sądu
opiekuńczego, o którym mowa w pkt 20 - art. 36 ust. 3,
17. złożenia wniosku o ustanowienie kuratora, jeżeli przebywając w
szpitalu psychiatrycznym potrzebuje pomocy do prowadzenia wszystkich
swoich spraw, albo spraw określonego rodzaju - art. 44 ust. 1,
oraz ma prawo do tego, aby osoby wykonujące czynności wynikające z
ustawy zachowały w tajemnicy wszystko co go dotyczy, a o czym powzięły
wiadomość wykonując czynności wynikające z ustawy- art. 50 ust. 1.
VI. Prawa
pacjenta określone w ustawie o
pobieraniu i przeszczepianiu
komórek, tkanek i narządów z 1995
r.:
Pacjent
ma prawo do:
1) wyrażenia i cofnięcia w każdym czasie
sprzeciwu na pobranie po
jego śmierci komórek, tkanek i narządów- art. 4 i art. 5 ust. 1-4,
2) dobrowolnego wyrażenia przed lekarzem zgody na pobranie od niego za
życia komórek, tkanek lub narządów w celu ich przeszczepienia
określonemu biorcy, jeżeli ma pełną zdolność do czynności prawnych -
art. 9 ust. 1 pkt 7,
3) ochrony danych osobowych dotyczących dawcy/biorcy przeszczepu i
objęcia ich tajemnicą - art. 12 ust. 1.
2. Pacjent mający być biorcą ma prawo do umieszczenia go na liście osób
oczekujących na przeszczepienie komórek, tkanek i narządów i być
wybrany jako biorca w oparciu o kryteria medyczne - art. 13.
Karta Praw
Pacjenta. Wersja ostateczna
(poprawiona).18 III 1999
|